จากประสบการณ์การเป็น นักบิน ของผู้เขียน Prinya Mongkolkul มาเป็นเวลานานหลายปี ก็เลยอยากจะเล่าเรื่องการประกาศภาวะฉุกเฉินเนื่องจากน้ำมันเหลือน้อย ซึ่งบางสนามบินมีเครื่องเข้าออกหนาแน่นมาก จนถึงแม้เราจะเพิ่มน้ำมันเผื่อเอาไว้สำหรับการ Holding ก่อนร่อนลงแต่ในบางครั้งก็ไม่พอ… เพื่อป้องกันไม่ให้เครื่องบินเหลือน้ำมันน้อยจนเกินไป ICAO Annex 6 จึงได้กำหนดกระบวนการปกป้อง Final Reserve Fuel ไว้ ICAO doc 9976 “Fuel Planning and Fuel Management Manual (FPFM)” ได้เรียบเรียงกระบวนการดังกล่าวและแบ่งการติดต่อ ATC ในเรื่องนี้ ออกเป็น 3 ขั้นตอนดังต่อไปนี้ครับ

ผมขอยกตัวอย่างเพื่อง่ายต่อความเข้าใจ… สมมุติว่าวันนี้ นักบิน ของ TG315 ของเรากำลังจะร่อนลงที่ Delhi และถูก ATC แขกสั่งให้บินวนรอเนื่องจากมีเครื่องเข้ามาลงที่สนามบินคับคั่งมาก ช่วงแรก นักบิน อาจนั่งชิลๆใจเย็นเพราะพกน้ำมันมาเยอะ แต่เมื่อน้ำมันลดจน Expected Landing Fuel (ELDF) ทำท่าจะต่ำกว่า Minimum Diversion Fuel (คือประมาณว่า INSUFFICIENT FUEL msg จวนจะโผล่ขึ้นมาแล้ว เพราะ ELDF กำลังจะต่ำกว่าค่า RESERVES ที่เราใส่ไว้ในหน้า PERF INIT page) … เราก็ย่างเข้าสู่ Step 1 แล้วล่ะครับ
Step 1 เมื่อ ELDF ที่สนามบินปลายทาง ลดต่ำเข้าใกล้ Minimum Diversion Fuel

จาก ICAO Annex 6, Part I, ข้อ 4.3.7.2.1 “The pilot-in-command SHALL request delay information from ATC when unanticipated circumstances may result in landing at the destination aerodrome with less than the final reserve fuel plus any fuel required to proceed to an alternate aerodrome or the fuel required to operate to an isolated aerodrome.

Step แรกของการ protect Final Reserve Fuel

เมื่อน้ำมันของเราทำท่าจะลดลงจน ELDF ทำท่าจะต่ำกว่า Minimum Diversion Fuel …เราต้องขอ “Delay Information” จาก ATC ครับ … โดย ATC จะตอบกลับด้วย “Expected Approach Time”
Expected Approach Time (EAT) เป็นศัพท์ของ ICAO ครับ หมายถึงเวลาที่ ATC คาดว่าจะให้เราออกจาก Holding point เพื่อทำ Approach (โปรดสังเกตุว่า EAT นี้ไม่ใช่เวลาที่คาดว่าจะถึงพื้นนะครับ)

จาก ICAO doc 4444

โดยปกติแล้วถ้าต้อง Hold เกิน 10 นาที ทาง ATC ควรจะแจ้ง EAT ให้เราแล้วล่ะครับ และถ้ามีการเปลี่ยนแปลงเวลาจาก EAT ที่เค้าเคยบอกมาเกิน 5 นาที เค้าก็ต้องแจ้ง Revised EAT เราอีกครั้งด้วย

ส่วนคำว่า Expect Further Clearance (EFC) ที่เราคุ้นเคยนั้นเป็นศัพท์ที่ FAA นิยมใช้ ซึ่งมีความหมายกว้างกว่าหน่อย คือ “The time a pilot can expect to receive clearance beyond a clearance limit.” จึงอาจนำเอาคำนี้ไปใช้ในกรณีอื่นๆที่นอกเหนือการทำ Approach ก็ได้

จาก EAT ที่ ATC ให้มา นักบิน ก็ต้องนำมาพิจารณาว่า:

  • ถ้าเราออกจากวง Hold เวลา EAT นั้นจริงๆ เราจะเหลือน้ำมันที่พื้นเท่าไหร่ ? ยังสูงกว่า Final Reserve Fuel หรือไม่? (คำนวนง่ายๆโดยการใส่เวลา EAT เข้าไปในช่อง EFC ของหน้า HOLD page)
  • ในช่วงนั้นสภาพอากาศจะยังดีกว่า VMC หรือเปล่า?
  • จำนวนทางวิ่งมีกี่เส้น?
  • ทุกๆเงื่อนไขถูกต้องครบถ้วนตาม “Re-planning without alternate” ตาม OM-A 8.3.2.5.2 หรือไม่?

Re-planning without alternate จาก OM-A rev 15

ถ้าเงื่อนไขทุกอย่างครบถ้วน เราก็สามารถตัดสินใจทำ Re-planning without alternate ได้.. และเมื่อ INSUFFICIENT FUEL msg โผล่ขึ้นมา เราก็ควรจะแจ้ง ATC ให้ทราบด้วย เช่น

นักบิน: “Be advised, now VIDP is our only option.”
(พยายามหลีกเลี่ยงการใช้คำว่า “minimum fuel” นะครับ เช่นถ้าเราขืนพูดว่า “We are reaching minimum fuel for diversion” อาจทำให้ ATC เค้าเข้าใจผิดคิดว่าเรากำลังจะ Declare MINIMUM FUEL ก็ได้)
จากนั้นเราก็บินวนรอไปเรื่อยๆ ระหว่างนี้เราก็ต้องพิจารณาต่อว่าจะรอเต็มที่ได้อีกนานแค่ไหน ซึ่งทำง่ายๆโดยใส่ค่า Final Reserve fuel ลงในช่อง RESERVES ของหน้า PERF INIT .. ตัวเลขในช่อง HOLD AVAIL ในหน้า HOLD PAGE คือเวลานานที่สุด ที่เราจะสามารถ Hold ได้

การคำนวณว่าเมื่อไหร่จึงต้อง Declare MINIMUM FUEL

เวลา HOLD AVIAL นี้ถือเป็นเส้นแบ่งการเข้าสู่ Step ที่ 2 ครับ

Step 2 เมื่อ ELDF ที่สนามบินปลายทาง ลดต่ำเข้าใกล้ Final Reserve Fuel

จริงๆแล้วเราคงไม่ปล่อยให้เวลา HOLD AVIAL จะงวดลงจนเหลือ 0 อย่างง่ายๆเงียบๆนะครับ ยังไงๆเราก็น่าจะต้องทัก ATC กันก่อน เช่น เตือนเค้าว่า..
นักบิน : “If we are not cleared for the approach at 1624, we will be declaring MINIMUM FUEL”
(เวลา 1624 คือเวลาปัจจุบัน + HOLD AVAIL ครับ)

และถ้า ATC เค้าปล่อยให้เราออกจากวง Hold เพื่อทำ Approach ตอนประมาณ 1623 จริงๆ เราก็ต้องทำการ Declare MINIMUM FUEL นะครับ โดยแจ้งเค้าว่า..

นักบิน : “TG315, MINIMUM FUEL
การ Declaring MINIMUM FUEL ไม่ใช่การขอลัดคิวนะครับ เป็นเพียงการแจ้งให้ ATC ทราบว่า ขณะนี้ Clearance ที่เราได้มายังโอเคอยู่ แต่ถ้าถูก vector ยืดอีกเราอาจจะถึงพื้นด้วยนำ้มันต่ำกว่า Final Reserve fuel

Declaring MINIMUM FUEL

ถ้าเกิดโชคร้าย มีเหตุทำให้ ATC ต้องเปลี่ยนแปลง Clearance (เช่น จำเป็นต้องเปลี่ยนทางวิ่งกระทันหัน) จนทำให้ ELDF ของเราจะเหลือต่ำกว่า Final Reserve fuel .. เราก็จะย่างเข้าสู่ Step ที่ 3 แล้วล่ะครับ

Step 3 เมื่อ ELDF ที่สนามบินที่ใกล้ที่สุด ต่ำกว่า Final Reserve Fuel

เราต้อง Declare MAYDAY เมื่อ ELDF ของสนามบินที่ใกล้ที่สุด จะต่ำกว่า Final Reserve Fuel โดยแจ้ง ATC ว่า:

Pilot: “TG315, MAYDAY MAYDAY MAYDAY FUEL
การ Declare MAYDAY FUEL เป็นการแจ้งว่าขณะนี้เกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นแล้ว และต้องการความช่วยเหลือจาก ATC อย่างเต็มที่ เช่น การลัดคิว, การ vector ให้ลงทางวิ่งที่ใกล้ที่สุด เป็นต้น

การ Declare MAYDAY FUEL

ข้อสังเกตุท่านที่อ่าน Annex 6 อย่างละเอียดอาจสงสัยว่าการ Declare MINIMUM FUEL นั้น เค้าให้ดู ELDF ที่ “Specific aerodrome” แต่การ Declare MAYDAY FUEL เค้ากลับให้ดู ELDF ที่ “The nearest aerodrome” มันมีนัยยะต่างกันอย่างไร?

ขอยกตัวอย่างว่า ขณะนี้เรากำลังบินไป TPE และถูก ATC ให้ hold อยู่จุด TNN

  • ถ้าน้ำมัน ELDF ที่ TPE ลดลงใกล้ Final Reserve Fuel .. เราต้อง Declare MINIMUM FUEL
  • แต่ถ้าน้ำมัน ELDF ที่ TPE ต่ำกว่า Final Reserve Fuel .. เรา Declare MAYDAY FUEL ไม่ได้นะครับ เพราะเรายังมีทางเลือกอื่นที่ปลอดภัยกว่า คือเราสามารถ divert ไป KHH ซึ่งอยู่ใกล้กว่ามากได้โดยจะยังเหลือ ELDF ที่ KHH สูงกว่า Final Reserve Fuel พอควร

สรุปการติดต่อ ATC เรื่อง Minimum Fuel มี 3 ขั้นตอน คือ:

  1. เมื่อ ELDF ใกล้ Minimum Diversion Fuel ต้องขอ Delay Information และตรวจสอบว่าสามารถทำ Re-planning without alternate ได้หรือเปล่า?
  2. เมื่อ ELDF ที่สนามบินปลายทางใกล้ Final Reserve Fuel ต้องแจ้งหอว่า “MINIMUM FUEL”.. แต่ยังไม่ต้องคาดหวังว่าจะได้ลัดคิว
  3. เมื่อ ELDF ที่สนามบินที่ใกล้ที่สุดต่ำกว่า Final Reserve Fuel ต้องแจ้งหอว่า “MAYDAY MAYDAY MAYDAY FUEL” ..ซึ่งถือเป็นการ declare emergency และต้องการความช่วยเหลือจาก ATC
  • เลือกใช้คำพูดให้ถูกต้อง ระวังการเข้าใจผิด (ทุกประโยคตัวอย่างในบทความนี้ไม่ได้แต่งขึ้นเองนะครับ .. ผมลอกมาจาก ICAO doc 9976 ทั้งสิ้น)
  • การ Declare MADAY FUEL ถือเป็น Emergency Declaration .. จึงต้องส่ง ASRTEX ตาม OM-A 14.1 p 3
  • เมื่อน้ำมันใน main tank ใดต่ำถึงจุดๆนึง (สำหรับ 777 คือ น้อยกว่า 2 ตัน) จะมี EICAS msg “FUEL QTY LOW” แสดงขึ้นมาให้เราทำ NNC.. และตาม OM-A 14.1 p 6 เราต้องส่ง ASR ด้วย

บทความพิเศษโดย Prinya Mongkolkul

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here